Her 4 F-35’ten 3’ü Tam Görev Yapamıyor.

F-35 Savaş Uçağı Programında Sorunlar Devam Ediyor

ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) yayımladığı son rapora göre, F-35 Lightning II savaş uçağı programında operasyonel hazırlık seviyeleri düşmeye devam ediyor. ABD’nin en maliyetli silah sistemi olan F-35 filosunun sadece yüzde 25’i tüm görevlerini eksiksiz bir şekilde yerine getirebiliyor. GAO verilerine göre, F-35’in görev yapabilirlik oranı 2021 mali yılında yüzde 67 iken 2025 mali yılında yüzde 44’e düşmüş durumda.

F-35’in Hazırlık Sorunları

Tam göreve hazır olma oranı da aynı dönemde yüzde 38’den yüzde 25’e gerilemiş durumda. ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri, düşüşün temel nedenlerinin yeni teslim edilen uçaklardaki yazılım gecikmeleri, kritik yedek parça eksiklikleri ve korozyon sorunları olduğunu belirtiyor. GAO raporunda, F-35’in ABD Savunma Bakanlığı’nın en maliyetli silah sistemi olmasına rağmen performans hedeflerini karşılayamadığı ve idame maliyetlerinin arttığı vurgulanıyor. Programın ABD için öngörülen toplam idame maliyetinin 2024 itibarıyla yaklaşık 1,6 trilyon dolar seviyesine ulaşması bekleniyor.

2025 Yılına Kadar İyileşme Hedefleniyor

F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO), kötüleşen durumu tersine çevirmek amacıyla Küresel Destek Çözümü Yeniden Yapılanma Programını (Global Support Solution Reset) Haziran 2025’te devreye aldı. Program kapsamında 2030 yılına kadar görev yapabilirlik oranının yüzde 80’e, tam görev yapabilirlik oranının ise yüzde 65’e çıkarılması hedefleniyor. Ancak bu hedeflerin maliyetli olabileceği belirtiliyor. Programın uygulanabilmesi için 2031 mali yılına kadar ek 13,7 milyar dolarlık finansmana ihtiyaç duyulacak. Bu tutarın yaklaşık 2,2 milyar doları yeni destek programına ayrılacakken, kalan kısım mevcut bütçelerle idame ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılacak.

Üretim Sorunları Devam Ediyor

GAO’nun raporunda, hazırlık oranlarındaki düşüşün kısa vadede devam edebileceği uyarısında bulunuluyor. JPO, ilave 7 milyar dolardan fazla yedek parça ve malzeme tedariki için özel sektöre bağımlı olacak. Ancak kritik bileşenlerde üretim kapasitesi sorunları devam ediyor. Lockheed Martin tarafından hazırlanan 2025 tarihli çalışmada, tedarik zincirinin yeterli miktarda üretemediği 48 kritik parçanın bulunduğu belirtiliyor. Bu parçalar arasında kokpit kanopileri gibi önemli parçalar da yer alıyor.

Lockheed Martin ve Teşvikler

GAO raporu, Lockheed Martin’e yapılan performans teşvik ödemelerini de incelemeye aldı. Program ofisi, 2020-2023 döneminde Lockheed Martin’e görev yapabilirlik oranları ve yedek parça tedarik performansını artırmayı amaçlayan teşvikler kapsamında 114 milyon dolardan fazla ödeme yaptı. Ancak aynı dönemde anlamlı bir iyileşme görülmedi. GAO’ya göre, bazı performans dönemlerinde teşviklerin artırılmasıyla Lockheed Martin’in aldığı ödeme miktarı daha yüksek oldu. Sadece ham performans verileri esas alınsaydı, Lockheed Martin’e verilen teşvik miktarı çok daha düşük olacaktı.

Pentagon’un Yatırımları Devam Ediyor

Tüm bu sorunlara rağmen, F-35 ABD’nin gelecekteki hava gücünün temel platformu olmaya devam ediyor. Pentagon envanterinde şu anda 800’den fazla F-35 bulunuyor ve ABD’nin 2040’lı yılların ortalarına kadar yaklaşık 1.700 adet ilave F-35 tedarik etmesi planlanıyor. Ancak maliyetlerin artması ve hazırlık sorunları devam etmesine rağmen, Pentagon F-35 programına yatırımlarını sürdürmeye devam ediyor.